ทำความเข้าใจลายน้ำ AI และวิธีตรวจสอบเนื้อหาเจนด้วย AI

ในยุคที่เนื้อหาจากปัญญาประดิษฐ์หรือ AI เติบโตอย่างรวดเร็ว การแยกแยะระหว่างผลงานจากมนุษย์และ AI กลายเป็นโจทย์ใหญ่ ล่าสุด Anthropic ประกาศว่าโมเดล Claude จะเริ่มฝังลายน้ำแบบมองไม่เห็นลงในข้อความที่สร้างขึ้น ในขณะเดียวกัน Google เผยว่าสัญลักษณ์สีเทาที่มุมภาพจาก Gemini จะเปลี่ยนเป็นทางเลือกที่ผู้ใช้เปิดหรือปิดได้ ความแตกต่างเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าแนวทางการใส่ลายน้ำของแต่ละค่ายยังคงมีความหลากหลายและเดินไปคนละทิศคนละทาง

หลักการพื้นฐานของการใส่ลายน้ำ AI แม้จะต่างกันไปตามสื่อแต่ละประเภท แต่มีเป้าหมายเดียวกันคือการฝังข้อมูลที่มนุษย์มองไม่เห็นหรือได้ยินยาก แต่เครื่องมือตรวจจับสามารถระบุได้ว่าเป็นผลงานจาก AI โดยไม่ต้องพึ่งพาโปรแกรมตรวจจับที่ไม่แม่นยำ สำหรับสื่อประเภทภาพ เช่น เครื่องมือ SynthID ของ Google จะใช้วิธีปรับแต่งค่าทางคณิตศาสตร์ของพิกเซลเล็กน้อยเพื่อฝังลายน้ำดิจิทัล โดยที่ภาพไม่เปลี่ยนไปจากเดิม และยังคงตรวจจับได้แม้ภาพจะถูกครอปตัดก็ตาม ส่วนไฟล์เสียงจะใช้วิธีซ่อนคลื่นเสียงไว้นอกเหนือระดับการได้ยินของมนุษย์ เช่น ต่ำกว่า 20 เฮิรตซ์ หรือสูงกว่า 20,000 เฮิรตซ์

ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง

ในส่วนของวิดีโอ มักจะใช้การผสมผสานทั้งเทคนิคของภาพและเสียงเข้าด้วยกัน แต่มีความซับซ้อนตรงที่ผู้สร้างอาจนำเสียงจาก AI ไปประกอบกับวิดีโอจริง ทำให้ลายน้ำอาจปรากฏอยู่แค่บางส่วนของคอนเทนต์เท่านั้น นอกจากนี้ยังมีกรอบงาน C2PA ที่ใช้ฝังเมทาดาตเพื่อบันทึกที่1มาของสื่อ ซึ่งผู้ผลิตกล้องบางรายเริ่มนำมาใช้เพื่อให้ช่างภาพตรวจสอบย้อนกลับได้ว่าภาพถ่ายมาจากไหน หรือถูกสร้างด้วย AI หรือไม่ แม้เครื่องมืออย่าง SynthID และ C2PA จะถูกใช้งานค่อนข้างแพร่หลาย แต่การตรวจสอบว่าไฟล์ใดถูกสร้างโดย AI หรือไม่ก็ยังเป็นเรื่องที่ทำได้ยากในทางปฏิบัติ เนื่องจาก OpenAI และ Google มีเครื่องมือตรวจสอบเฉพาะของตนเอง แต่เครื่องมือบางตัวก็ยังไม่เปิดให้ใช้งานทั่วไปอย่างกว้างขวาง