ถอดรหัสยุทธศาสตร์ ท่าเรือระนอง หรือ ปากบารา ประตูสู่อันดามันที่แท้จริง

เมื่อพูดถึงการพัฒนาประตูการค้าทางทะเลฝั่งอันดามันของไทย คำถามสำคัญอาจไม่ใช่การมองหาว่าจังหวัดใดมีความได้เปรียบมากกว่ากัน แต่อยู่ที่การกำหนดบทบาทหน้าที่ที่ชัดเจนของท่าเรือแต่ละแห่ง ว่าเราต้องการให้เข้ามาทำหน้าที่อะไรในระบบเศรษฐกิจมหภาค

ประเทศไทยครอบครองแนวชายฝั่งทะเลอันดามันยาวมากกว่า 1,100 กิโลเมตร ทว่าบทบาทในเวทีการค้าระหว่างประเทศยังถือว่าน้อยกว่าศักยภาพที่มีอยู่จริง การผลักดันให้เกิดท่าเรือฝั่งอันดามันจึงเป็นเรื่องที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง เพื่อทำหน้าที่เปิดประตูสูมหาสมุทรอินเดีย เชื่อมโยงเส้นทางการค้ากับประเทศอินเดีย ภูมิภาคตะวันออกกลาง ทวีปแอฟริกา และยุโรปให้มีความสะดวกคล่องตัวมากขึ้น

นอกจากนี้ การมีท่าเรือฝั่งตะวันตกยังช่วยลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานและเส้นทางเดินเรือหลักทางฝั่งอ่าวไทยแต่เพียงด้านเดียว หากเกิดสถานการณ์ฉุกเฉินที่ส่งผลกระทบต่อเส้นทางขนส่งเดิม ประเทศไทยก็ยังมีทางเลือกสำรองในการเคลื่อนย้ายสินค้า

อย่างไรก็ตาม การมีตัวท่าเรือเพียงอย่างเดียวไม่ได้การันตีว่าพื้นที่จะกลายเป็นศูนย์กลางการขนส่งระดับภูมิภาค สิ่งสำคัญเหนือสิ่งอื่นใดคือสินค้าจะต้องมีที่มา และต้องมีผู้ใช้งานจริงอย่างต่อเนื่อง ความสำเร็จของท่าเรือวัดกันที่ปริมาณสินค้าและจำนวนเรือที่แวะเวียนเข้ามาใช้บริการ ไม่ใช่ขนาดของตัวโครงการ

ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง

ฐานสินค้าหลักจำเป็นต้องถูกป้อนมาจากทุกภูมิภาคทั่วประเทศไทย รวมถึงประเทศเพื่อนบ้านที่เชื่อมต่อโครงข่ายคมนาคมทางบก ทั้งเมียนมา หรือขยายไปถึง สปป. ลาว และจีนตอนใต้ ในขณะที่ฝั่งสายการเดินเรือจะตัดสินใจเข้าเทียบท่าก็ต่อเมื่อมีปริมาณสินค้าหนาแน่นพอ ต้นทุนมีความสามารถในการแข่งขัน ใช้เวลาเดินทางน้อย และเชื่อมต่อระบบโลจิสติกส์ภายในประเทศได้อย่างราบรื่น

หากวิเคราะห์ตามจุดเด่นเฉพาะตัว:

• ปากบารา: ได้เปรียบด้านทำเลที่ตั้งเพราะอยู่ใกล้ช่องแคบมะละกา ซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือหนาแน่นระดับโลก เรือที่วิ่งระหว่างเอเชียกับยุโรป ตะวันออกกลาง หรือแอฟริกา สามารถเบี่ยงมาเทียบท่าได้โดยใช้ระยะทางเพิ่มไม่มากนัก และมีศักยภาพรองรับเรือขนาดใหญ่
• ระนอง: ตั้งอยู่ห่างจากช่องแคบมะละกามากกว่า เปรียบเสมือนท่าเรือในซอยที่อาจไม่ดึงดูดสายการเดินเรือระหว่างประเทศสายหลัก แต่มีความโดดเด่นในการเชื่อมโยงการค้ากับเมียนมาและพื้นที่รอบอ่าวเบงกอล

บทเรียนจากต่างประเทศอย่างสิงคโปร์ชี้ให้เห็นว่า ความเป็นศูนย์กลางไม่ได้มาจากทำเลที่ดีอย่างเดียว แต่เกิดจากเครือข่ายโลจิสติกส์ครบวงจร ทั้งเขตปลอดอากร คลังสินค้า และระบบราง ส่วนมาเลเซียก็แสดงให้เห็นผ่านท่าเรือปีนังและพอร์ตกลัง ที่ไม่ได้แข่งกันเองจนเหลือรอดเพียงแห่งเดียว แต่เติบโตไปพร้อมกับฐานเศรษฐกิจของตน

ที่มา: Matichon Politics