รู้จัก “กระจับเขาควาย” พืชน้ำโบราณรสหวานมัน ของกินหาทานยาก

หากย้อนกลับไปในอดีต ภาพของของกินเล่นตามงานวัดหรือเทศกาลต่างๆ หนึ่งในสิ่งที่หลายคนคุ้นตาคือ “กระจับเขาควาย” พืชน้ำที่มีเปลือกสีดำสนิทและรูปร่างโค้งงอคล้ายเขาควาย แม้ปัจจุบันจะกลายเป็นของกินหาทานยาก แต่ด้วยรสชาติที่หวานมันและเนื้อสัมผัสคล้ายเกาลัด ทำให้ยังคงเป็นที่คิดถึงของใครหลายคน ไทยรัฐออนไลน์ได้พามาทำความรู้จักพืชน้ำชนิดนี้ให้มากขึ้น ทั้งแหล่งที่มาและคุณประโยชน์ที่มีต่อร่างกาย

กระจับเขาควาย (Water Caltrop) หรือที่บางท้องถิ่นเรียกว่า “กระจับ” มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Trapa bicornis เป็นพืชน้ำล้มลุกที่มีถิ่นกำเนิดในเอเชียรวมถึงประเทศไทย เจริญเติบโตได้ดีในแหล่งน้ำจืดนิ่งและตื้น เช่น บึงหรือหนองน้ำ ลักษณะเด่นคือส่วนผลที่อยู่ใต้น้ำจะมีเปลือกหนาแข็งสีดำ และมีปลายแหลมโค้งงอทั้งสองข้างดูคล้ายเขาควาย ซึ่งปัจจุบันพบมากในพื้นที่ภาคกลางของไทย แต่เพราะแหล่งน้ำธรรมชาติที่ลดลงและการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม ทำให้การปลูกลดน้อยลงจนกลายเป็นของกินหาทานยากในปัจจุบัน

แม้ภายใต้เปลือกสีดำและหน้าตาที่ดูดุดัน เนื้อสีขาวนวลภายในกลับอุดมไปด้วยสารอาหารและสรรพคุณทางยา ตามข้อมูลทางโภชนาการและการแพทย์แผนโบราณระบุว่ากระจับให้พลังงานสูงจากคาร์โบไฮเดรตและแป้งที่ย่อยง่าย เหมาะสำหรับทานเป็นของว่าง นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งของแร่ธาตุสำคัญ เช่น โพแทสเซียม แคลเซียม ฟอสฟอรัส และวิตามินบี รวมถึงมีฤทธิ์เย็นตามตำรายาพื้นบ้าน ช่วยดับกระหาย คลายร้อน บำรุงกำลัง แก้อ่อนเพลีย และช่วยบำรุงครรภ์สำหรับสตรีมีครรภ์

ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง

ข้อควรระวังที่สำคัญที่สุดในการทานกระจับเขาควายคือ “ห้ามทานดิบโดยเด็ดขาด” เนื่องจากเป็นพืชน้ำที่อาจมีพยาธิหรือแบคทีเรียเกาะติดมา โดยมีขั้นตอนการทำความสะอาดและทำให้สุกอย่างถูกต้องดังนี้:

• นำกระจับมาล้างทำความสะอาด ขัดดินและคราบที่ติดบริเวณเปลือกออกให้หมด
• นำไปแช่น้ำทิ้งไว้ ผลที่ลอยน้ำแสดงว่าเสียหรือฝ่อให้คัดทิ้ง
• ตั้งหม้อต้มน้ำเดือด อาจใส่เกลือเล็กน้อยเพื่อเพิ่มรสชาติ
• นำกระจับลงต้มใช้เวลาประมาณ 30-40 นาทีจนเนื้อในสุกนิ่ม
• ตักขึ้นพักให้เย็น หรือน็อคในน้ำเย็นเพื่อให้แกะเปลือกง่ายขึ้น
• ใช้มีดสับตรงกลางผลแล้วค่อยๆ แกะเปลือกออก จะได้เนื้อสีขาวนวลพร้อมรับประทาน

ที่มา: Thairath Lifestyle