DeRoche Projects เนรมิตสวนชุมชนในอักกรา ให้เป็นพื้นที่สาธารณะเชิงเกษตร

สตูดิโอออกแบบ DeRoche Projects ได้เริ่มดำเนินการก่อสร้างโครงการ Backyard Community Garden ในย่านโอซู เมืองอักกรา ประเทศกานา โดยโครงการนี้ถือเป็นเฟสที่สองของแผนงานใหญ่ Backyard Urban Campus แทนที่จะรวบรวมอาคารทั้งหมดไว้ในพื้นที่ปิดแห่งเดียว แม่แบบผังแม่บทของโครงการนี้เลือกที่จะกระจายอาคาร พื้นที่สีเขียว และพื้นที่สาธารณะแทรกตัวไปตามย่านที่อยู่อาศัย เชื่อมต่อถึงกันด้วยทางเดินสั้นๆ ภายในเมือง หลังจากที่โครงการ Backyard Community Club ได้ก่อสร้างแล้วเสร็จไปก่อนหน้านี้ สวนแห่งใหม่นี้จึงเข้ามาขยายแนวคิดดังกล่าวสู่งานภูมิสถาปัตยกรรม โดยตั้งคำถามว่าพื้นที่สาธารณะร่วมสมัยควรมีหน้าตาอย่างไร หากจุดเริ่มต้นไม่ได้มาจากสวนสาธารณะแบบตะวันตกที่นำเข้ามา แต่มาจากวิธีที่ผู้คนในภูมิภาคแอฟริกาตะวันตกใช้งานพื้นที่สาธารณะมาอย่างยาวนาน

ภายในโครงการนี้ พื้นที่สนามหญ้าและพืชประดับถูกถอดออกไป โดยปรับเปลี่ยนรูปแบบการจัดวางภูมิสถาปัตยกรรมให้เน้นเรื่องการรวมกลุ่ม การเพาะปลูก การเล่นสนุก การผลิตอาหาร และการแลกเปลี่ยนพูดคุยกันอย่างไม่เป็นทางการ ได้รับแรงบันดาลใจจากสภาพแวดล้อมที่พืชพรรณมักทำหน้าที่ให้ร่มเงา เป็นยารักษาโรค และเป็นแหล่งผลิตผลทางการเกษตรควบคู่ไปกับพื้นที่ทางสังคม สวนแห่งนี้จึงเต็มไปด้วยพืชพรรณที่ใช้ในการทำอาหารกานาและยาสุนทรียะพื้นบ้าน อยู่ร่วมกับพื้นที่สำหรับการพักผ่อน การไตร่ตรอง และการศึกษา ขณะที่ผลผลิตที่ปลูกได้ภายในสวนจะถูกนำไปป้อนเข้าสู่เมนูตามฤดูกาลของคาเฟ่ในโครงการ ผลลัพธ์ที่ได้จึงทำให้การเพาะปลูกไม่ใช่เป็นเพียงฉากประดับสายตา แต่ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานทางพลเมืองในชีวิตประจำวัน

ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง

ในแง่ของวัสดุก่อสร้าง โครงการนี้ยังคงสานต่อการศึกษาค้นคว้าที่เริ่มต้นจากโครงการ Backyard Community Club โดยทาง DeRoche Projects กำลังพัฒนาส่วนผสมดินอัดเสถียร (stabilized rammed earth) ที่ช่วยลดปริมาณการใช้ปูนซีเมนต์พอร์ตแลนด์ ด้วยการใช้ปูนขาวและเถ้าปอซโซลานที่มีอยู่ในท้องถิ่น พร้อมสำรวจว่าวิธีการก่อสร้างที่มีรากฐานลึกซึ้งในแอฟริกาตะวันตกจะสามารถทำงานเป็นระบบร่วมสมัยที่มีความทนทานและปล่อยคาร์บอนต่ำได้อย่างไร แนวทางนี้จงใจเชื่อมโยงการทดลองใช้วัสดุเข้ากับทรัพยากร แรงงาน และองค์ความรู้ด้านการก่อสร้างในท้องถิ่น แทนที่จะมองการก่อสร้างด้วยดินเป็นเพียงแค่ลูกเล่นทางสถาปัตยกรรมที่เน้นความทรงจำในอดีต

แนวคิดดังกล่าวถูกต่อยอดลงมาถึงพื้นผิวทางเดิน แทนที่จะเลือกใช้แผ่นทางเดินที่นำเข้าจากต่างประเทศหรือสนามหญ้าที่ต้องได้รับการดูแลรักษาอย่างดี ทางสวนได้เลือกใช้เปลือกเมล็ดปาล์มบด ซึ่งเป็นวัสดุพลอยได้ทางการเกษตรที่ถูกคัดสรรมาเพื่อสร้างพื้นผิวที่น้ำซึมผ่านได้ดี ช่วยให้ทางเดินยังคงใช้งานได้ดีในช่วงฤดูฝนของประเทศกานา พร้อมกับรักษาความรู้สึกกลมกลืนกับธรรมชาติของพื้นดินเอาไว้ได้ ด้านใต้ดินยังมีระบบท่อรวบรวมน้ำฝนเพื่อนำมาใช้สำหรับการรดน้ำต้นไม้ เปลี่ยนผืนดินให้กลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบดูแลรักษาตัวเองของสวน โดยมีกำหนดการแล้วเสร็จในปี 2027 สวนชุมชนแห่งนี้จึงนำเสนอการพลิกมุมมองต่อสวนสาธารณะในเมืองแบบเดิมๆ ที่ไม่ได้เชิญชวนให้ผู้คนยืนมองทิวทัศน์จากระยะไกลบนทางเดินเท่านั้น แต่เปิดโอกาสให้ผู้คนได้เข้ามามีส่วนร่วมกับผืนดินและพื้นที่สีเขียวแห่งนี้มากยิ่งขึ้น

ที่มา: designboom