Sa Casa: Stefano Boeri ออกแบบที่พักอาศัยไม้โมดูลาร์ในอิบิซา

สตูดิโอสถาปัตยกรรมชื่อดัง Stefano Boeri Architetti คว้ารางวัลชนะเลิศการประกวดแบบ Sa Casa โครงการที่พักอาศัยราคาประหยัดแห่งใหม่บนเกาะอิบิซา ประเทศสเปน ซึ่งพัฒนาขึ้นโดยหน่วยงานเคหะรัฐ Casa 47 โดยตัวโครงการตั้งอยู่บนพื้นที่ขนาด 5,505 ตารางเมตร บริเวณขอบเมืองอิบิซา ทาวน์ ในย่าน Ca n’Escandell ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาเคหะชุมชนขนาดใหญ่ที่มีห้องพักคุ้มครองมากกว่า 500 ยูนิต ดีไซน์ที่ชนะการคัดเลือกนี้เอาชนะคู่แข่งอีก 13 ราย โดยคณะกรรมการให้เหตุผลว่าการแยกอาคารออกเป็นส่วนๆ ช่วยกลมกลืนไปกับความลาดชันของพื้นที่ได้อย่างลงตัว

แบบแปลนของ Sa Casa แบ่งพื้นที่ออกเป็นอาคารที่อยู่อาศัยจำนวน 4 โครงสร้าง ล้อมรอบพื้นที่ส่วนกลางที่ปลูกต้นไม้ไว้ตรงกลาง แทนที่จะสร้างเป็นอาคารปิดทึบเป็นผืนเดียวกัน อาคารเหล่านี้ถูกออกแบบให้ลดหลั่นและเหลื่อมกันไปตามความชันของพื้นที่ เกิดเป็นทางเดินและลานพักผ่อนที่เชื่อมต่อไปยังจัตุรัสสาธารณะใจกลางโครงการ ทางคณะกรรมการชื่นชมวิธีที่อาคารแยกออกจากกันช่วยเปิดมุมมองสู่ภูมิทัศน์ที่แชร์ร่วมกันได้เป็นอย่างดี

ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง

ในด้านโครงสร้างหลัก สถาปนิกเลือกใช้ไม้กากบาทอัดประสาน (cross-laminated timber หรือ CLT) พร้อมกระบวนการผลิตแบบสำเร็จรูป (prefabrication) ในระดับสูง เพื่อช่วยร่นระยะเวลาการก่อสร้างหน้างานและลดขยะจากการก่อสร้าง แนวคิดของโครงข่ายไม้ CLT นี้ถูกนำมาใช้ขยายผลต่อภายในตัวอพาร์ตเมนต์ด้วย แทนที่จะกำหนดรูปแบบห้องพักให้ตายตัว สถาปนิกกลับเลือกใช้แปลนแบบโมดูลาร์ที่สามารถปรับเปลี่ยนโครงสร้างได้ตามกาลเวลาและความต้องการของผู้พักอาศัยที่เปลี่ยนไป รวมถึงการปรับแต่งห้องให้เหมาะสำหรับผู้พิการที่เคลื่อนไหวไม่สะดวก

ความยืดหยุ่นในระดับโครงสร้างนี้ยังช่วยให้พื้นที่ทำงานส่วนกลางและห้องส่วนรวมสามารถจัดระเบียบใหม่ได้ภายใต้ระบบสถาปัตยกรรมเดิม ทำให้ตัวอาคารยังคงมีความยืดหยุ่นแม้จะผ่านพ้นช่วงเวลาก่อสร้างไปแล้วหลายสิบปี ซึ่งถือเป็นแนวคิดที่มีประโยชน์อย่างยิ่งสำหรับโครงการเคหะชุมชน ที่ซึ่งผู้อยู่อาศัยในอพาร์ตเมนต์เดียวกันอาจมีความต้องการเปลี่ยนผ่านไปตามยุคสมัย