สวีเดน: บทเรียน 100 ปีชาติแห่งนวัตกรรมและการลงทุนกับคน

สวีเดนมีประชากรราว 10 ล้านคน สภาพอากาศหนาวเย็น และมีทรัพยากรสำคัญอย่างแร่เหล็กกับป่าไม้ ทว่าประเทศขนาดเล็กแห่งนี้สร้างบริษัทระดับโลกได้ต่อเนื่อง ตั้งแต่ SKF, Electrolux และ ASEA ที่ต่อมาควบรวมเป็น ABB มาจนถึง Spotify, Klarna และ Lovable ในยุค AI คำถามที่ผุดขึ้นมาคือสวีเดนสร้างความสำเร็จแบบนี้ได้ครั้งแล้วครั้งเล่าได้อย่างไร

Techsauce ชวนไปดูเบื้องหลังความต่อเนื่องนี้ผ่านนิทรรศการ Drömlandet ของ Tekniska Museet ซึ่งนำประวัติศาสตร์กว่า 200 ปีมาเชื่อมพัฒนาการด้านเทคโนโลยีเข้ากับนโยบาย เศรษฐกิจ และการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ภาพที่เห็นคือสวีเดนไม่ได้สร้างประเทศแห่งนวัตกรรมจากเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ลงทุนกับคน สร้างความร่วมมือระหว่างรัฐ ธุรกิจ และมหาวิทยาลัย รวมถึงวางโครงสร้างพื้นฐานไว้ก่อนที่บริษัทเทคโนโลยีรุ่นใหม่จะถือกำเนิดขึ้น

ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง

หนึ่งในแนวคิดที่นิทรรศการใช้เล่าประวัติศาสตร์อุตสาหกรรมคืออุตสาหกรรมนวัตกรรม บริษัทในกลุ่มนี้มีจุดเริ่มต้นจากสิ่งประดิษฐ์ทางเทคนิคและความรู้ด้านวิศวกรรม มากกว่าจะพึ่งแรงงานราคาถูกหรือการผลิตปริมาณมาก อีกทั้งมีสิทธิบัตรที่แข็งแกร่ง และสามารถเปลี่ยนงานวิจัยให้เป็นสินค้าที่ตอบโจทย์ตลาดจนสร้างรายได้จริง ดังนั้น เมื่อองค์กรพูดถึงนวัตกรรม อาจต้องกลับมาตอบคำถามตัวเองให้ได้ว่าความรู้นั้นสามารถปกป้องได้หรือไม่ แก้ปัญหาของผู้ใช้จริงหรือไม่ และมีเส้นทางไปสู่ธุรกิจที่อยู่รอดได้หรือเปล่า

ช่วงต้นศตวรรษที่ 20 สวีเดนเผชิญทั้งความขัดแย้งด้านแรงงานและสงครามโลก มีนัดหยุดงานใหญ่และความต้องการสินค้าวิศวกรรมที่เพิ่มขึ้นจนเผยให้เห็นว่าประเทศมีวิศวกรไม่เพียงพอ สิ่งที่สวีเดนทำคือเร่งลงทุนในระบบการศึกษา ทั้งการพัฒนามหาวิทยาลัยเทคนิคอย่าง KTH Royal Institute of Technology และ Chalmers University of Technology รวมถึงการตั้งสถาบันด้านวิศวกรรมเพิ่มขึ้นหลายแห่ง Tekniska Museet เองก่อตั้งขึ้นในช่วงปี 1923-1924 ท่ามกลางช่วงเวลาที่ประเทศกำลังให้ความสำคัญกับเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมอย่างจริงจัง