ศิลปะนอกกรอบสายตา: เมื่อผลงานเกินขอบเขตการมองเห็น
สำรวจนิทรรศการและผลงานศิลปะในศตวรรษที่ 20 จาก Mark Rothko, Herbert Bayer, Charles และ Ray Eames รวมถึง Lina Bo Bardi ที่ท้าทายการมองเห็นแบบเดิม
ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง
- ศิลปินในศตวรรษที่ 20 ทดลองสร้างงานศิลปะที่เกินกว่าลานสายตาปกติ
- การชมงานเปลี่ยนจากการยืนมองนิ่งๆ เป็นการเคลื่อนไหวทางกายภาพ
- เทคนิคหลากหลายตั้งแต่ภาพวาดขนาดยักษ์ของ Mark Rothko ไปจนถึง 7 หน้าจอของคู่รัก Eames
การชมงานศิลปะตามพิพิธภัณฑ์ทั่วไปมักมีรูปแบบที่คุ้นเคย คือการถอยหลังตั้งฉากกับชิ้นงานแล้วกวาดสายตารับภาพทั้งหมด แต่ในประวัติศาสตร์ศิลปะและการจัดแสดงนิทรรศการศตวรรษที่ 20 มีการทดลองที่จงใจทำลายรูปแบบการมองเห็นเหล่านั้นให้พังทลายลง
Mark Rothko ขยายทุ่งสีให้กว้างเกินกว่าลานสายตาตรงกลาง Herbert Bayer จัดวางภาพไว้เหนือและรอบดวงตา คู่รัก Eames ฉายภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหวบนจอขนาดยักษ์เจ็ดจอพร้อมกัน และ Lina Bo Bardi ดึงภาพเขียนให้ออกห่างจากผนัง คำถามสำคัญคือ ศิลปะจะกลายเป็นอย่างไรเมื่อมีสิ่งที่ต้องมองมากกว่าหนึ่งมุมมองจะรองรับได้
ลานสายตาคือขอบเขตความใส่ใจของเรา เรามองเห็นสีสันและการเคลื่อนไหวที่อยู่นอกแนวสายตาตรงๆ แต่รายละเอียดจะเริ่มเลือนหายไป ผลงานศิลปะที่ขยายไปถึงดินแดนนี้จะเปลี่ยนพฤติกรรมการมองให้กลายเป็นเรื่องกายภาพที่ต้องอาศัยระยะทาง การหันศีรษะ และการเคลื่อนไหวผ่านพื้นที่ โดยที่ตัวผลงานอาจหยุดนิ่งสนิทในขณะที่ผู้ชมต้องเคลื่อนไหวแทน
ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง
แนวคิดเรื่องการมองเห็นรอบข้างหรือ Peripheral Vision นี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการออกแบบนิทรรศการสมัยใหม่ เพราะมันเปลี่ยนบทบาทของผู้ชมจากผู้รับสารฝ่ายเดียว (Passive Viewer) ให้กลายเป็นผู้มีส่วนร่วมผ่านการเคลื่อนไหวร่างกาย การทำความเข้าใจงานศิลปะประเภทนี้จึงไม่ใช่แค่การเสพความงามทางสายตา แต่เป็นการสำรวจปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ สถาปัตยกรรม และพื้นที่ว่างรอบตัวด้วย
ตัวอย่างที่ชัดเจนคือผลงาน Seagram Murals ของ Mark Rothko ที่กำหนดให้ผู้ชมเข้าใกล้ชิดกับภาพเขียนสีแดงเข้มขนาดยักษ์ จนกระทั่งระยะห่างระหว่างชิ้นงานกับผู้ชมหดแคบลง ภาพเขียนกลายเป็นสภาพแวดล้อมที่โอบล้อมผู้ชมไว้ แม้ตัวผืนผ้าใบจะยังคงแบนราบอยู่บนผนังก็ตาม
ในมุมมองของการจัดนิทรรศการ Herbert Bayer ได้สร้างไดอะแกรมแสดงลานสายตาขึ้นมาสำหรับการจัดแสดง Deutscher Werkbund ปี 1930 ในปารีส โดยวางตำแหน่งดวงตาไว้ตรงกลางลานภาพที่ขยายออกรอบทิศทาง เพื่อแสดงให้เห็นว่าการจัดวางสามารถก้าวข้ามผนังด้านหน้าแบบเดิมไปได้อย่างไร
ที่มา: designboom
พบข้อมูลผิดพลาดในบทความนี้? แจ้งปัญหาบทความนี้
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น