Karl Deisseroth และคณะคว้ารางวัลโนเบลสาขาการแพทย์ปี 2026

รางวัลโนเบลสาขาการแพทย์หรือสรีรวิทยาประจำปี 2026 ถูกมอบให้กับนักวิทยาศาสตร์ผู้บุกเบิกเทคนิคออปโตเจเนติกส์ โดยมี Karl Deisseroth จิตแพทย์และนักประสาทวิทยาชาวสหรัฐอเมริกา จับมือร่วมงานกับนักวิทยาศาสตร์ชาวเยอรมันอย่าง Peter Hegemann และ Georg Nagel เพื่อไขความเข้าใจใหม่เกี่ยวกับกลไกการทำงานของสมองมนุษย์

คณะกรรมการพิจารณารางวัลโนเบลยกย่องว่าความสำเร็จของทั้งสามคนคือการวางรากฐานยุคใหม่แห่งประสาทวิทยาศาสตร์ ซึ่งสามารถเปิดเผยวงจรประสาทเบื้องหลังความทรงจำและความรู้สึกเฉพาะตัว ตลอดจนพฤติกรรมที่เชื่อมโยงกับโรคทางจิตเวชและระบบประสาทได้อย่างแม่นยำ

"ออปโตเจเนติกส์ได้เปลี่ยนแปลงความเข้าใจเกี่ยวกับสมองของเราไปอย่างสิ้นเชิง"

สมัชชาโนเบล

เทคนิคออปโตเจเนติกส์อาศัยการใช้โปรตีนพิเศษที่ยืมมาจากสาหร่าย เพื่อช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สามารถควบคุมการทำงานของเซลล์ไฟฟ้าผ่านแสงสว่าง โดยในช่วงต้นทศวรรษ 2000 ทาง Hegemann และ Nagel ได้ค้นพบโปรตีนแชนแนลโรดอปซิน (channelrhodopsin) ที่มีคุณสมบัติเฉพาะตัวดังกล่าว ซึ่งต่อมาเปิดทางให้นักวิจัยสามารถศึกษาเซลล์ประสาทในสัตว์ทดลองได้อย่างละเอียด

ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง

ในแง่ของการประยุกต์ใช้ทางการแพทย์ นักวิจัยกำลังใช้ระเบียบวิธีนี้เพื่อพยายามฟื้นฟูการมองเห็นให้กับผู้ที่มีความบกพร่องทางสายตา โดยความคืบหน้าในการทดลองทางคลินิกพบว่านักวิทยาศาสตร์กำลังทำงานเพื่อช่วยให้ผู้ป่วยโรคจอตาเสื่อม (retinitis pigmentosa) กลับมามองเห็นได้อีกครั้งผ่านการฝังโปรตีนพิเศษและสวมแว่นตาพิเศษที่ปล่อยแสง