ฟรานซิส ฮัลเซน คว้ารางวัลโนเบลฟิสิกส์จากกล้องโทรทรรศน์ไอซ์คิวบ์

วงการวิทยาศาสตร์โลกต้องจารึกชื่อของ ศ.ฟรานซิส ฮัลเซน นักฟิสิกส์ชาวเบลเยียม ผู้คว้ารางวัลโนเบลสาฟิสิกส์ประจำปีนี้ จากความสำเร็จอันโดดเด่นในการนำทีมพัฒนาหอสังเกตการณ์ IceCube ที่ตั้งอยู่บริเวณขั้วโลกใต้ ซึ่งทำหน้าที่ไขความลับของเอกภพอันไกลโพ้นผ่านการตรวจจับอนุภาคพิเศษจากนอกโลก

โครงการดังกล่าวเริ่มต้นจากแนวคิดที่ฮัลเซนได้นำเสนอเป็นครั้งแรกเมื่อปี 1988 ในการสร้างเครื่องมือเพื่อตรวจจับอนุภาคนิวทรีโนบริเวณแผ่นน้ำแข็งหนาทึบของทวีปแอนตาร์กติกา แม้ในตอนแรกผู้คนส่วนใหญ่รวมถึงตัวเขาเองจะมองว่าเป็นเรื่องยากที่จะสำเร็จ แต่ด้วยวิสัยทัศน์และความมุ่งมั่นก็ทำให้โปรเจกต์นี้กลายเป็นจริงขึ้นมาได้

ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง

อนุภาคนิวทรีโน หรือที่มักถูกเรียกว่าอนุภาคผี (Ghost particles) เป็นอนุภาคย่อยของอะตอมที่หาตัวจับได้ยากยิ่ง แม้ดวงอาทิตย์จะผลิตนิวทรีโนออกมานับพันล้านตัวที่พุ่งทะลุผ่านร่างกายมนุษย์ในทุก ๆ วินาทีโดยไม่เป็นอันตราย แต่ IceCube ถูกออกแบบมาเพื่อค้นหานิวทรีโนที่มีพลังงานสูงกว่ามาก ซึ่งถือกำเนิดจากเหตุการณ์ความรุนแรงระดับจักรวาลในกาแล็กซีอันห่างไกล

โครงสร้างของหอสังเกตการณ์แห่งนี้มีความน่าทึ่งเป็นอย่างมาก โดยประกอบไปด้วยสายเคเบิลยาวที่ติดตั้งเซ็นเซอร์นับพันตัว เจาะและแช่แข็งฝังลึกลงไปในบล็อกน้ำแข็งลูกบาศก์ขนาดมหึมา เพื่อรอจังหวะที่นิวทรีโนวิ่งมาชนกับนิวเคลียสของอะตอมและปล่อยแสงเรืองสีฟ้าออกมาให้เซ็นเซอร์ความไวสูงตรวจจับได้