ญี่ปุ่นเข้าร่วม Horizon Europe: เตรียมพร้อมรับมือ Open Science

ญี่ปุ่นได้ก้าวขึ้นมาเป็นประเทศสมาชิกสมทบรายที่ 23 ของกองทุนวิจัย Horizon Europe อย่างเป็นทางการ ด้วยจำนวนประชากรราว 123 ล้านคน ทำให้ญี่ปุ่นกลายเป็นประเทศสมาชิกสมทบที่มีประชากรมากที่สุดในโปรแกรมดังกล่าว ซึ่งการเข้าร่วมครั้งนี้ครอบคลุมในส่วนของ Pillar II: Global Challenges และ European Industrial Competitiveness ซึ่งถือเป็นส่วนที่ใหญ่ที่สุดของโปรแกรม ทำหน้าที่ให้ทุนสนับสนุนโครงการวิจัยข้ามชาติในด้านสุขภาพ ดิจิทัล ภูมิอากาศ พลังงาน การคมนาคม อาหาร และเศรษฐกิจชีวภาพ

ก่อนหน้านี้ นักวิจัยจากญี่ปุ่นมักเข้าร่วมโครงการในฐานะประเทศที่สาม (third country) ซึ่งแม้จะสามารถเข้าร่วมกลุ่มความร่วมมือ (consortium) ได้ แต่ก็มักจะต้องแบกรับและจัดหางบประมาณมาเอง แต่นับจากนี้เป็นต้นไป องค์กรจากญี่ปุ่นสามารถเข้าร่วมได้บนเงื่อนไขที่เท่าเทียมกับประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปทุกประการ โดยแลกกับการที่ญี่ปุ่นจะต้องร่วมสมทบเงินทุนให้กับโปรแกรมดังกล่าวด้วยเช่นกัน

ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง

ภายใต้กรอบของ Horizon Europe เรื่อง Open Science ไม่ใช่แค่ทางเลือกเสริมอีกต่อไป แต่เป็นข้อผูกพันทางสัญญาภายใต้มาตรา 17 ของ Model Grant Agreement ที่ผู้รับทุนต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครัด ทั้งการแชร์ผลงานวิจัย การเปิดกว้างข้อมูลดิบ และการเลือกใช้คลังจัดเก็บข้อมูลที่ได้มาตรฐานสากล ซึ่ง OpenAIRE ระบุว่ามีคลังจัดเก็บที่ได้รับความไว้วางใจและพร้อมรองรับข้อกำหนดนี้เพียง 5 แห่งเท่านั้น โดยมี HAL และ Zenodo เป็นสองตัวเลือกหลักที่นักวิจัยนิยมใช้ร่วมกัน

"In Horizon Europe, open science isn't a nice-to-have. It's a contractual obligation under Article 17 of the Model Grant Agreement."

Dev.to Author

HAL เป็นคลังเก็บเอกสารวิชาการเปิด (open archive) จากประเทศฝรั่งเศส ที่ช่วยให้นักวิจัยสามารถสร้าง IdHAL และหน้าประวัติผลงาน CV HAL แบบสาธารณะที่อัปเดตอัตโนมัติ ช่วยสร้างความน่าเชื่อถือเมื่อพันธมิตรฝั่งยุโรปกำลังมองหาผู้ร่วมงานวิจัย ส่วน Zenodo เป็นคลังจัดเก็บข้อมูลอเนกประสงค์ที่สร้างขึ้นโดย CERN และ OpenAIRE ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจาก EU มานานกว่าทศวรรษ รองรับการตรวจหาความสอดคล้องกับกฎระเบียบของ Horizon Europe โดยอัตโนมัติ