IMF 2026: เตือนเศรษฐกิจโลกชนเพดาน ดอกเบี้ยสูงยาว

คริสตาลินา จอร์เจียวา ผู้อำนวยการจัดการกองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือ IMF ได้เดินทางมาแถลงข่าวที่กรุงเทพมหานคร ในการประชุมประจำปีของ IMF และธนาคารโลก ซึ่งประเทศไทยรับหน้าที่เป็นเจ้าภาพ โดยมีเป้าหมายเพื่อเปิดตัว Global Policy Agenda หรือเปรียบเสมือนการบ้านที่ทาง IMF ต้องการให้รัฐบาลและธนาคารกลางทั่วโลกเร่งนำไปปฏิบัติเพื่อรับมือกับความท้าทายทางเศรษฐกิจในปัจจุบัน

ประเด็นสำคัญที่ผู้อำนวยการ IMF ได้หยิบยกขึ้นมาเน้นย้ำก็คือ แม้ว่าระบบเศรษฐกิจในภาพรวมจะยังคงสามารถประคองตัวและรับมือกับวิกฤตที่ถาโถมเข้ามาอย่างต่อเนื่องได้ แต่ความสามารถในการทนทานต่อแรงกระแทกเหล่านี้กำลังเดินทางเข้าใกล้ขีดจำกัดเต็มทีแล้ว โดยทาง IMF ได้คาดการณ์ตัวเลขการขยายตัวของเศรษฐกิจโลกในปี 2026 เอาไว้ที่ประมาณ 3.1% ซึ่งทรงตัวเท่ากับการประเมินเมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมา แต่ก็ถือว่าชะลอตัวลงอย่างเห็นได้ชัดเมื่อเทียบกับปีที่เคยเติบโตได้ถึง 3.4%

ในขณะนี้ ทิศทางเศรษฐกิจกำลังเผชิญหน้ากับแรงเหวี่ยงจากสองปัจจัยหลักที่ส่งผลสวนทางกันอย่างสิ้นเชิง ฝ่ายหนึ่งคือปัจจัยกดดันจากความขัดแย้งในภูมิภาคตะวันออกกลาง ซึ่งส่งผลโดยตรงให้พลังงานเกิดภาวะขาดแคลนและมีราคาสพยานสูงขึ้น ส่วนอีกฝ่ายคือปัจจัยหนุนจากกระแสความตื่นตัวด้านปัญญาประดิษฐ์หรือ AI ที่เข้ามาจุดชนวนให้เกิดการลงทุนขนานใหญ่ทั่วโลก ทั้งในส่วนของชิปประมวลผล เซิร์ฟเวอร์ และศูนย์ข้อมูลดาต้าเซ็นเตอร์ เมื่อนำเอาแรงผลักดันทั้งสองด้านนี้มาหักล้างกัน จึงทำให้ตัวเลขการเติบโตเฉลี่ยหยุดอยู่ที่ราวๆ 3.1% แต่ในความเป็นจริงแล้ว แต่ละประเทศกลับต้องเผชิญกับบริบทและสถานการณ์เฉพาะหน้าที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

อีกหนึ่งประเด็นที่สร้างความกังวลใจให้กับ IMF มาตั้งแต่การประชุมเมื่อเดือนเมษายน คืออัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาล หรือ Bond Yield ในกลุ่มประเทศพัฒนาแล้วที่พุ่งทะยานแตะระดับสูงสุดในรอบหลายทศวรรษ อธิบายให้เห็นภาพคือ เมื่อรัฐบาลมีความจำเป็นต้องกู้ยืมเงินด้วยการออกพันธบัตร ผลตอบแทนหรือ Yield นี้ก็คือดอกเบี้ยที่ภาครัฐต้องจ่ายให้กับผู้ถือครอง เมื่อตัวเลขดังกล่าวสูงขึ้น ต้นทุนการกู้ยืมของภาครัฐจึงแพงขึ้นตามไปด้วย และเนื่องจากพันธบัตรรัฐบาลของสหรัฐอเมริกาและยุโรปทำหน้าที่เป็นบรรทัดฐานอ้างอิงของอัตราดอกเบี้ยทั่วโลก เมื่อมาตรฐานนี้ขยับสูงขึ้น อัตราดอกเบี้ยเงินกู้ของประเทศอื่นๆ จึงต้องขยับตามกันไปโดยปริยาย

ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง

เมื่อผู้สื่อข่าวจากสำนักข่าว CNN ได้ตั้งคำถามว่าสภาวะดอกเบี้ยสูงเช่นนี้จะลากยาวไปอีกนานแค่ไหน ทางคริสตาลินาได้ให้คำตอบว่า อัตราดอกเบี้ยน่าจะยังคงทรงตัวอยู่ในระดับสูงเช่นนี้ไปอีกระยะหนึ่ง เนื่องจากสถานการณ์ในรอบนี้ไม่ได้เกิดจากการเก็งกำไรระยะสั้น แต่เป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยพื้นฐานทางเศรษฐกิจอย่างแท้จริง นอกจากนี้ ในเรื่องของการคลังเธอยังระบุชัดเจนว่า กลุ่มประเทศพัฒนาแล้วคือกลุ่มที่บริหารจัดการเรื่องนี้ได้ย่ำแย่ที่สุด เนื่องจากไม่ได้เก็บเงินสำรองไว้ในช่วงหลังวิกฤตโควิด ส่งผลให้หนี้สินพุ่งสูงขึ้นเมื่อต้องเผชิญกับวิกฤตรอบใหม่