รายได้สตาร์ทอัพ AI หวั่นไม่มั่นคง หลังองค์กรไม่ผูกมัดระยะยาว

เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์หรือ AI กำลังสร้างจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ให้กับวงการไอทีองค์กร โดยบริษัทที่เคยระมัดระวังการใช้จ่ายและทำสัญญาซื้อขายระยะยาวมาโดยตลอด กลับมีแนวโน้มใช้จ่ายเงินสูงถึง 4.25 ล้านล้านดอลลาร์ไปกับเทคโนโลยีในปี 2026 นี้ อ้างอิงจากข้อมูลการคาดการณ์ของ IDC ซึ่งเกือบทั้งหมดเป็นการขับเคลื่อนผ่านกระแส AI ที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว

ผลการศึกษาชิ้นใหม่จากบริษัทร่วมลงทุน Madrona ระบุว่า ผู้บริหารด้านไอทีองค์กรถึง 74% จากกลุ่มตัวอย่าง 150 คน มีแผนจะขยายงบประมาณด้าน AI ของตนเองภายในช่วง 12 เดือนข้างหน้า ส่วนที่เหลือวางแผนรักษาระดับการใช้จ่ายไว้เท่าเดิม แม้ตัวเลขงบประมาณจะเติบโต แต่บริษัทเหล่านี้กลับยอมรับว่าโครงการนำร่องด้าน AI น้อยกว่าครึ่งหนึ่งเท่านั้นที่ได้ถูกนำไปใช้งานจริงเต็มรูปแบบ

ตัวเลขความสำเร็จดังกล่าวนับว่าปรับตัวดีขึ้นเล็กน้อยหากเทียบกับปีก่อนหน้าที่สถาบัน MIT เคยรายงานไว้ว่าโครงการ AI องค์กรถึง 95% ล้มเหลวในแง่ของผลตอบแทนจากการลงทุน (ROI) แม้สัดส่วนความสำเร็จที่ยังไม่ถึงครึ่งจะดูเป็นเกณฑ์ที่ค่อนข้างต่ำ แต่ก็ยังถือว่าสูงกว่าอัตราความสำเร็จระดับ 5% ในอดีต

ภาพประกอบจากคลังภาพสต็อก ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์จริง

อย่างไรก็ตาม ประเด็นที่น่ากังวลที่สุดจากรายงานของ Madrona พบว่า ต่อให้องค์กรจะผ่านขั้นตอนการนำเทคโนโลยี AI มาปรับใช้จริงแล้ว พวกเขาก็ยังปฏิเสธที่จะเซ็นสัญญาผูกMัดในระยะยาวกับทางผู้ให้บริการ ซึ่งสถานการณ์นี้ส่งผลกระทบวงกว้างต่อตัวเลขรายได้ประจำปีหรือ ARR (Annual Recurring Revenue) ที่เหล่าสตาร์ทอัพมักนำมากล่าวอ้าง

งบประมาณการทดลองขององค์กรคือเชื้อเพลิงสำคัญที่จุดชนวนบูมให้กับสตาร์ทอัพ AI เมื่อปี 2025 โดยปี 2026 นี้ถูกมองว่าเป็นปีที่ลูกค้ารายใหญ่จะเริ่มปักหลักและทำสัญญาระยะยาวกับสตาร์ทอัพ AI ซึ่งสัญญาเหล่านี้คือหัวใจสำคัญที่ทำให้สตาร์ทอัพหลายแห่งกล้าเคลมตัวเลขการเติบโตของรายได้แบบก้าวกระโดด เช่น การเติบโตจาก 0 สู่ 10 ล้านดอลลาร์ภายในเวลาเพียงสามเดือน

ทว่าในปัจจุบัน รายได้จากฝั่งองค์กรกลับยังคงความไม่แน่นอนเอาไว้ แม้ว่าผลิตภัณฑ์ AI ของสตาร์ทอัพจะเรียนจบช่วงทดลองและถูกองค์กรรับไปใช้งานแล้วก็ตาม ปัญหาหลักส่วนหนึ่งเกิดจากสตาร์ทอัพ AI จำนวนมากยังไม่สามารถหาแนวทางการตั้งราคาขายซอฟต์แวร์ให้ตอบโจทย์ลูกค้าองค์กรได้อย่างลงตัว

งานวิจัยชิ้นใหม่จากบริษัท VC อย่าง Andreessen Horowitz ซึ่งทำการสำรวจผู้ซื้อด้านเทคนิค 50 ราย พบว่ามากกว่าครึ่งหนึ่งต้องการให้ค่าบริการ AI ผูกติดกับผลงานที่ผลิตได้หรือผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง มากกว่าการคิดเงินตามปริมาณการใช้งานแบบเดิม เช่น จำนวนโทเค็นที่ถูกบริโภคไป

รูปแบบการคิดเงินตามการใช้งานเช่นจำนวนโทเค็นนั้น แท้จริงแล้วเป็นโมเดลธุรกิจที่มาจากยุคซอฟต์แวร์แบบ SaaS เมื่อองค์กรตระหนักว่าจำเป็นต้องใช้ซอฟต์แวร์อีเมล ทรัพยากรบุคคล หรือระบบคลาวด์ การจ่ายเงินจะถูกคิดตามจำนวนพนักงานหรือปริมาณข้อมูลที่มีอยู่

"มากกว่าครึ่งหนึ่งของกลุ่มตัวอย่างต้องการให้ค่าบริการ AI ผูกติดกับผลงานที่ผลิตได้หรือผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง มากกว่าการคิดเงินตามปริมาณการใช้งานแบบเดิม"

Andreessen Horowitz Research

ท้ายที่สุดแล้ว การเข้ามาของ AI อาจกำลังเปิดประตูสู่ยุคใหม่แห่งการทดลองใช้งานเทคโนโลยีขององค์กร ซึ่งช่วยเปิดโอกาสให้สตาร์ทอัพรายใหม่ๆ เข้ามาเสนอขายเทคโนโลยีได้ง่ายขึ้น แต่ในขณะเดียวกัน สัญญาจากฝั่งองค์กรก็ไม่สามารถการันตีรายได้ระยะยาวได้อีกต่อไป ความท้าทายสำคัญคือการรอดูว่าเมื่อไหร่หรือองค์กรเหล่านี้จะกลับไปสู่พฤติกรรมการซื้อในระยะยาวแบบเดิมอีกครั้ง

ที่มา: TechCrunch